متخصص اعصاب و روان

گروه تخصصی نورولوژی

معرفی متخصص اعصاب و روان

متخصص اعصاب و روان یا روان‌پزشک، پزشکی است که در تشخیص، درمان و پیشگیری از بیماری‌های مرتبط با سیستم عصبی و روانی تخصص دارد. این رشته از علم پزشکی، به مطالعه و درمان اختلالات روانی و رفتاری مانند افسردگی، اضطراب، اسکیزوفرنی، و اختلالات دوقطبی می‌پردازد. نقش روان‌پزشکان نهتنها در تشخیص و درمان، بلکه در بهبود کیفیت زندگی بیماران و حمایت از آنان در مسیر بازگشت به زندگی عادی است. 
در این مقاله عرفان نیایش به بررسی مفهوم، وظایف، مهارت‌ها، و سایر سرفصل‌های مرتبط با متخصص اعصاب و روان خواهیم پرداخت.در بیمارستان عرفان نیایش بهترین متخصصین اعصاب و روان شما را درمان می کنند.

متخصص اعصاب و روان چه کسی است؟

متخصص اعصاب و روان یا همان روان‌پزشک که در انگلیسی به آن psychiatrist گفته می‌شود، فردی است که در تشخیص، درمان و مدیریت اختلالات روانی، رفتاری، عصبی و عاطفی تخصص دارد. برخلاف روان‌شناسان که معمولاً بر روی مشاوره و روان‌درمانی تمرکز می‌کنند، متخصصان اعصاب و روان می‌توانند دارو تجویز کنند و درمان‌های دارویی را نیز در برنامه‌های درمانی خود می‌گنجانند. 
برای تبدیلشدن به یک متخصص اعصاب و روان، دانشجویان باید ابتدا مدرک پزشکی عمومی خود را اخذ کنند و سپس دوره تخصصی روان‌پزشکی را به مدت چهار سال بگذرانند. پس از اتمام این دوره، می‌توانند در امتحانات تخصصی شرکت کرده و مجوز لازم را دریافت کنند.

برای کسب اطلاعات لازم در مورد متخصص عفونی به صفحه مورد نطر مراجعه کنید.

زیرشاخه‌های روان‌پزشکی

تخصص اعصاب و روان شامل زیرشاخه‌های مختلفی است که هرکدام به جنبه خاصی از سلامت روان تمرکز دارند. در ادامه هریک از این زیرشاخه‌ها را معرفی می‌کنیم.

۱. روان‌پزشکی اعتیاد (Addiction Psychiatry)
این زیرشاخه به تشخیص و درمان اختلالات مربوط به سوء مصرف مواد و اعتیاد می‌پردازد. روان‌پزشکان اعتیاد بر روش‌های درمانی دارویی و روان‌درمانی برای کمک به ترک اعتیاد و مدیریت عوارض آن تمرکز دارند.

۲. روان‌پزشکی اورژانس (Emergency Psychiatry)
این حوزه بر درمان اختلالات روانی حاد و بحرانی در بخش‌های اورژانس متمرکز است. روان‌پزشکان اورژانس به ارزیابی و مدیریت فوری علائم شدید روانی مانند افسردگی حاد، اضطراب شدید یا اقدام به خودکشی می‌پردازند.

۳. روان‌پزشکی قانونی (Forensic Psychiatry)
این شاخه از روان‌پزشکی به ارتباط بین سلامت روان و مسائل قانونی می‌پردازد. روان‌پزشکان قانونی در ارزیابی روانی مجرمان، ارائه گزارش‌های قانونی و شهادت در دادگاه‌ها تخصص دارند.

۴. روان‌پزشکی سالمندان (Geriatric Psychiatry)
این زیرشاخه به تشخیص و درمان اختلالات روانی در سالمندان می‌پردازد. روان‌پزشکان سالمندان به مسائل مربوط به زوال عقل، افسردگی در سالمندی و دیگر مشکلات روانی مرتبط با پیری توجه دارند.

۵. مدیریت درد (Pain Medicine)
روان‌پزشکان در این حوزه به درمان دردهای مزمن با استفاده از رویکردهای روان‌شناختی و دارویی می‌پردازند. این شاخه بهخصوص در افرادی که دردهای جسمی شدید دارند و این دردها بر وضعیت روانی آن‌ها تأثیر گذاشته، اهمیت دارد.

۶. روان‌پزشکی کودک و نوجوان (Child and Adolescent Psychiatry)
این شاخه بر ارزیابی، تشخیص و درمان اختلالات روانی در کودکان و نوجوانان تمرکز دارد. روان‌پزشکان این حوزه به مسائل مربوط به رشد و نمو روانی، اختلالات رفتاری، اضطراب و افسردگی در سنین پایین می‌پردازند.

۷. روان‌پزشکی رابط-مشاوره (Consultation-Liaison Psychiatry)
این زیرشاخه که بهعنوان روان‌پزشکی بیمارستانی نیز شناخته می‌شود، به تعامل بین بیماری‌های جسمی و روانی می‌پردازد. روان‌پزشکان این حوزه به بیماران بستری در بیمارستان که نیاز به ارزیابی و درمان روان‌پزشکی دارند، مشاوره می‌دهند.

۸. روان‌پزشکی خواب (Sleep Medicine)
این حوزه به تشخیص و درمان اختلالات خواب مانند بی‌خوابی، آپنه خواب و نارکولپسی می‌پردازد. روان‌پزشکان این شاخه از روش‌های دارویی و غیردارویی برای بهبود کیفیت خواب بیماران استفاده می‌کنند.

متخصص اعصاب و روان چه بیماری‌هایی را درمان می‌کند؟ 

متخصص اعصاب و روان (روان‌پزشک) به درمان بیماری‌های مرتبط با اعصاب و روان می‌پردازد. این متخصصین طیف گسترده‌ای از اختلالات و بیماری‌ها را درمان می‌کنند که می‌توان آن‌ها را به دو دسته کلی تقسیم کرد: 
●    بیماری‌های روانی (Psychosis)
●    بیماری‌های عصبی (Necrosis)
 در ادامه، تعدادی از این بیماری‌ها را معرفی می‌کنیم.

۱. افسردگی (Depression)

افسردگی یک اختلال روانی رایج است که با احساس ناراحتی عمیق، بی‌انگیزگی، کاهش علاقه به فعالیت‌های روزمره و تغییرات در خواب و اشتها همراه است. افراد مبتلا به افسردگی ممکن است احساس بی‌ارزشی، گناه یا ناامیدی کنند و در موارد شدید، به خودکشی فکر کنند یا به آن اقدام کنند. درمان افسردگی شامل داروهای ضدافسردگی، روان‌درمانی و گاهی تغییرات در سبک زندگی است.

۲. اضطراب (Anxiety Disorders)

اختلالات اضطرابی شامل مجموعه‌ای از مشکلاتی است که با نگرانی شدید، ترس و اضطراب همراه است. این اختلالات می‌توانند به شکل‌های مختلف مانند اختلال اضطراب فراگیر (GAD)، اختلال هراس (Panic Disorder)، و فوبیاها (Phobias) بروز کنند. درمان اضطراب شامل داروهای ضداضطراب، روان‌درمانی و تکنیک‌های مدیریت استرس است.

۳. اسکیزوفرنی (Schizophrenia)

اسکیزوفرنی یک اختلال روانی شدید و مزمن است که باعث تفکرات آشفته، توهمات، هذیان‌ها و کاهش عملکرد روزمره می‌شود. افراد مبتلا به اسکیزوفرنی ممکن است واقعیت را بهدرستی درک نکنند و رفتارهای غیرمعمول یا عجیب نشان دهند. درمان این اختلال توسط متخصص اعصاب و روان انجام می‌شود و شامل ترکیبی از داروهای ضدروان‌پریشی و روان‌درمانی است.

۴. اختلال دو قطبی (Bipolar Disorder)

اختلال دو قطبی یک اختلال خلقی است که با تغییرات شدید در حالت روحی مشخص می‌شود. افراد مبتلا به این اختلال، دوره‌هایی از افسردگی شدید و شیدایی (مانیا) را تجربه می‌کنند. در فاز مانیا، فرد احساس انرژی زیاد، خوش‌بینی افراطی و رفتارهای بی‌پروا دارد. درمان شامل داروهای تثبیت‌کننده خلق و روان‌درمانی است.

۵. اختلال وسواس فکری و عملی (Obsessive-Compulsive Disorder - OCD)

OCD یک اختلال اضطرابی است که با افکار وسواسی مزاحم و رفتارهای اجباری برای کاهش اضطراب همراه است. افراد مبتلا به OCD ممکن است مجبور به انجام رفتارهای تکراری مانند شستن دست‌ها، چککردن قفل‌ها یا مرتبکردن اشیا به شکلی خاص شوند. درمان، شامل داروهای ضدافسردگی و روان‌درمانی است.
 

6. اختلال کم‌توجهی - بیش‌فعالی (ADHD)

ADHD یک اختلال عصبی‌رشدی است که با مشکلاتی در توجه، بیش‌فعالی و رفتارهای تکانشی مشخص می‌شود. این اختلال بیشتر در کودکان مشاهده می‌شود، اما می‌تواند تا بزرگسالی ادامه یابد. متخصص اعصاب و روان درمان ADHD را با ترکیبی از داروهای محرک، روان‌درمانی و مشاوره رفتاری انجام می‌دهد.

7. اختلالات خواب (Sleep Disorders)

این دسته، شامل مشکلاتی مانند بی‌خوابی، آپنه خواب، نارکولپسی و اختلال حرکت در خواب است. اختلالات خواب می‌توانند تأثیر جدی بر کیفیت زندگی فرد داشته باشند. درمان شامل داروها، تغییرات در سبک زندگی و گاهی دستگاه‌های خاص مانند CPAP برای آپنه خواب است. متخصص اعصاب و روان یک و یا ترکیبی از این روش‌ها را برای درمان استفاده می‌کند. 

8.اختلال استرس پس از سانحه (PTSD)

اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) پس از مواجهه با یک رویداد آسیب‌زا ایجاد می‌شود و شامل علائمی مانند بازگشت‌های ذهنی (فلاش‌بک‌ها)، کابوس‌ها، اضطراب شدید و افکار غیرقابل کنترل در مورد رویداد است. افراد ممکن است از یادآورهای رویداد آسیب‌زا اجتناب کنند و دچار تحریک‌پذیری بالا، مانند مشکلات خواب شوند. درمان معمولاً شامل درمان‌های متمرکز بر trauma مانند CBT، EMDR (درمان حساسیت و حرکات چشم) و دارو برای مدیریت علائم است.

9.اختلالات شخصیتی

یکی دیگر از بیماری‌هایی که درمان آن در حوزه کار متخصص اعصاب و روان قرار می‌گیرد، اختلالات شخصیتی است. اختلالات شخصیتی، گروهی از مشکلات بهداشت روان هستند که با الگوهای پایدار و برجسته‌ای از رفتار، شناخت و تجربه درونی که به‌طور قابل توجهی از انتظارات فرهنگی دور است، شناخته می‌شوند. این الگوها انعطاف‌پذیر و همه‌جانبه هستند و باعث ناراحتی یا اختلال قابل توجهی می‌شوند. انواع اختلال شخصیت، شامل اختلال شخصیت مرزی، اختلال شخصیت خودشیفته و اختلال شخصیت ضد اجتماعی است. درمان معمولاً شامل روان‌درمانی است و در برخی موارد، دارو برای علائم خاص تجویز می‌شود.

10. دمانس (زوال مغز) و بیماری آلزایمر

دمانس گروهی از اختلالات است که بهتدریج عملکرد شناختی را کاهش می‌دهد و شامل مشکلات در حافظه، تفکر و توانایی‌های اجرایی است. بیماری آلزایمر شایع‌ترین نوع دمانس است که با اختلال در حافظه و سایر عملکردهای شناختی، بهتدریج باعث اختلال در فعالیت‌های روزمره می‌شود. درمان، شامل داروها برای مدیریت علائم و استراتژی‌های درمانی برای حمایت از عملکرد شناختی و کیفیت زندگی است.

11. اختلالات خوردن، مانند آنورکسی (بی اشتهایی عصبی) و بولیمیا (پرخوری عصبی)

اختلالات خوردن شامل رفتارهای غیرطبیعی در رابطه با غذا و وزن است. آنورکسی شامل عدم مصرف کافی غذا و ترس شدید از چاقی است. بولیمیا شامل خوردن مقادیر زیادی غذا بهطور مداوم و سپس تلاش برای جلوگیری از افزایش وزن از طریق رفتارهایی مانند استفراغ عمدی است. متخصص اعصاب و روان، این بیماری‌ها را با استفاده از دارو و همچنین ارجاع به روان‌شناس و متخصص تغذیه درمان می‌کند. 

12. اعتیادها، مانند سوءمصرف مواد یا الکل

اعتیاد شامل وابستگی مداوم به مواد مخدر یا الکل است که بهطور قابل توجهی بر زندگی فرد تاثیر می‌گذارد و باعث مشکلات جسمی، روانی و اجتماعی می‌شود. درمان اعتیاد شامل برنامه‌های درمانی و حمایتی، مشاوره و روان‌درمانی، و در برخی موارد، دارو برای مدیریت علائم ترک و پیشگیری از عود است.
 

برای کسب اطلاعات لازم در مورد جراح کولورکتال به صفحه مورد نظر مراجعه کنید.

متخصص اعصاب و روان با چه روش‌هایی بیماری‌ها را درمان می‌کند؟

همان‌طور که ذکر شد، درمان‌های ارائه‌شده توسط متخصص اعصاب و روان عمدتاً بر مداخلات دارویی و مدیریت کلی سلامت روان بیمار متمرکز است. هدف از این درمان‌ها کاهش علائم، بهبود کیفیت زندگی و کمک به بیمار در مدیریت بهتر بیماری است. در ادامه به درمان‌های رایج که توسط متخصص اعصاب و روان اعمال می‌شوند، می‌پردازیم.

درمان‌های دارویی

یکی از اصلی‌ترین وظایف متخصص اعصاب و روان، تجویز و مدیریت داروها برای بیماران مبتلا به اختلالات روانی است. این داروها بسته به نوع و شدت اختلال، ممکن است شامل داروهای ضدافسردگی، ضداضطراب، ضدروان‌پریشی یا تثبیت‌کننده‌های خلقی باشند. بهعنوان مثال، داروهای ضدافسردگی مانند مهارکننده‌های بازجذب سروتونین (SSRIs) برای درمان افسردگی و اضطراب تجویز می‌شوند. برای اختلالات شدیدتر مانند اسکیزوفرنی، داروهای ضدروان‌پریشی تجویز می‌شود که به کنترل علائم روان‌پریشی کمک می‌کنند.

تنظیم و مدیریت داروها

متخصص اعصاب و روان علاوهبر تجویز دارو، وظیفه تنظیم دوز و مدیریت مصرف داروها را نیز بر عهده دارد. این وظیفه شامل نظارت بر عوارض جانبی داروها، ارزیابی اثربخشی آن‌ها و تغییر یا تنظیم درمان‌ها در صورت نیاز است. نظارت دقیق بر وضعیت بیمار و انجام تنظیمات لازم در داروها می‌تواند به بهبود نتایج درمانی و کاهش خطرات مرتبط با مصرف طولانی مدت داروها کمک کند.

همکاری با تیم درمانی

متخصصان اعصاب و روان اغلب بهعنوان بخشی از یک تیم درمانی بزرگ‌تر فعالیت می‌کنند. این تیم شامل روان‌شناسان، مشاوران، مددکاران اجتماعی و پرستاران هستند. 

روش‌های نوین درمانی

علاوهبر داروها، متخصصان اعصاب و روان ممکن است از روش‌های نوین درمانی مانند تحریک مغناطیسی ترانس‌کرانیال (TMS) برای بیماران با افسردگی مقاوم به درمان‌های دارویی استفاده کنند. این روش‌ها معمولاً برای بیمارانی به کار می‌روند که به داروهای سنتی پاسخ مناسبی نداده‌اند و نیاز به درمان‌های جایگزین دارند.

تفاوت متخصص مغز و اعصاب و روان‌پزشک چیست؟

متخصص مغز و اعصاب (نورولوژیست) و روان‌پزشک یا متخصص اعصاب و روان (سایکیاتریست) هر دو با سلامت مغز و سیستم عصبی مرتبط هستند، اما تفاوت‌های اساسی با هم دارند. نورولوژیست به تشخیص و درمان بیماری‌های عصبی مانند سکته مغزی، صرع و پارکینسون می‌پردازد و بیشتر با جنبه‌های فیزیکی مغز و اعصاب سروکار دارد. روان‌پزشک به اختلالات روانی و عاطفی مانند افسردگی، اضطراب و اسکیزوفرنی می‌پردازد و درمان‌های دارویی و روان‌درمانی ارائه می‌دهد. 

بهترین دکتر اعصاب و روان در تهران

1. سیستم عصبی مرکزی شامل مغز، نیمکره های مغزی cerebrum)) ، ساقه ی مغز (brain stem)   ، مخچه (cerebellum) و نخاع می باشد.
2. سیستم عصبی محیطی شامل نورون های محیطی است که ارتباط بین مغز و نخاع با بقیه ارگانها ، اندامها و عضلات را برقرار می کند.

• بیماری هایی که مربوط به حیطه ی متخصص مغز و اعصاب می شود شامل موارد زیر است:
  • انواع سردرد
  • کمر درد
  • تشنج و صرع
  • بیماریهای عروقی مغز (سکته های مغزی)
  • سرگیجه
  • اختلال خواب
  • اختلالات حافظه، آلزایمر و سایر علل
  • اختلالات حرکتی شامل پارکینسون و انواع لرزش دست و سر
  • اختلالات تکلم و صحبت کردن
  • بیماری های ستون فقرات شامل گردن و ناحیه کمر
  • انواع بیماری های اعصاب محیطی شامل انواع نوروپاتی ها که با علائمی همچون گزگز، مورمور ،گرفتگی و بی حسی اندام ها بروز می کند.
  • انواع بیماری های عضلات شامل میوپاتی های التهابی (ضعف عضلات) که مادرزادی و یا اکتسابی هستند.
  • بیماری های درگیر کننده ی غشای میلین سیستم عصبی مرکزی مانند M.S
  • نورالژی ها (دردهای شدید سیستم عصبی محیطی و بیماری های عفونی نظیر مننژیت و انسفالیت مغزی)

• چه موقع به متخصص مغز و اعصاب (نورولوژیست) مراجعه نماییم؟

1. دستگاه MRI فیلیپس 1/5 تسلا با قدرت ثبت تصاویر دقیق و واضح از کلیه قسمت های مغز و اعصاب
2. دستگاه CT اسکن فیلیپس (16 اسلایس اسپیرال) برای تشخیص سریع و اورژانسی بیماری های مغز و اعصاب، به ویژه خونریزی های مغزی
3. دستگاه های LTM برای ثبت و ذخیره ی طولانی مدت فعالیت دقیق مغزهمراه با فیلم بیمار به ویژه برای در مان بیماران تشنجی یا مبتلا به صرع. این دستگاه ها ساخت کشور آمریکا و ایتالیا می باشند و در افتراق تشنج با مواردی که ممکن است با آن اشتباه شوند به کار رفته و بسیار دقیق می باشند.
4. دستگاه های نوار مغز (EEG)  روتین برای بیماران سرپایی که نیاز به نوار مغز دارند. این دستگاه ها ساخت کشور ژاپن می باشند و از قدرت تشخیصی بالایی برخوردار هستند.
5. دستگاه الکترومیوگرافی (EMG، NCV) یا نوار عصب و عضله برای تشخیص بیماری های عصب و عضله و همچنین درگیری و یا آسیب ریشه های اعصاب نخاعی گردن و کمر با دقت و کیفیت بالا (ساخت ژاپن).
6. دستگاه سونوگرافی عروق مغز (TCD)
7. دستگاه VEP  برای تحریک عصب بینایی و ثبت فعالیت یا پتانسیل بینایی آن.

• متخصصین نورولوژی شاغل در بیمارستان عرفان نیایش:

1. دکتر حسین پاکدامن
2. خانم دکتر تیفا یکتانژاد 
3. خانم دکتر سحر حفاری
4. دکتر حمیدرضا رخصت یزدی
5. دکتر حسین اکبری
6. دکتر مهران همای نیکفر
7. دکتر بهنام جبه داری
8. دکتر حسن علی ذاکری 
9. دکتر سروش احسان 
10.  دکتر پرویز بهرامی

• درمانگاه نورولوژی در طول شش روز هفته از شنبه تا پنج شنبه صبح و عصر
• آنکالی 24 ساعته نورولوژی برای ویزیت و درمان و در صورت نیاز بستری بیماران
• درمانگاه تشنج (صرع)
• بخش LTM  (ثبت طولانی مدت فعالیت مغزی (نوار مغز) و فیلم بیمار جهت تشخیص دقیق نوع و یا کانون تشنج که به طور عمده برای بررسی پیش از جراحی صرع به کار می رود و همچنین در افتراق انواع صرع از یکدیگر برای تعیین نوع دارو و درمان مناسب، افتراق صرع از تشنج کاذب، افتراق صرع از بیماری هایی مانند اختلال خواب، سکته مغزی، نارکولپسی و ... که ممکن است با تشنج اشتباه گرفته شوند.این بخش دارای 2 اتاق اختصاصی با کلیه تجهیزات پزشکی پیشرفته ساخت آمریکا و ایتالیا و همچنین امکانات رفاهی کامل برای بیمار و یک نفر همراه می باشد.

دکتر اعصاب و روان کیست؟

نورولوژی چیست؟

سیستم عصبی چیست؟

بهترین دکتر اعصاب و روان در تهران چه کار می‌کند؟

بهترین دکتر اعصاب و روان در تهران از چه درمانی استفاده می‌کند؟

آمادگی برای ویزیت متخصص اعصاب و روان 

برای استفاده حداکثری از ملاقات خود با پزشک لازم است موارد زیر را در نظر بگیرید:

•   فهرستی از مهمترین مسائلی که می‌خواهید با روان‌پزشک خود در میان بگذارید، بنویسید.
• در مورد علائم جدید یا تغییرات علائم موجود یا قبلی صحبت کنید. یادداشت روزانه علائم می‌تواند به شما کمک کند این تغییرات را متوجه شوید.
•  در مورد هرگونه تغییر در سلامت کلی خود صحبت کنید.
• در مورد سابقه مشکلات سلامت جسمی و روانی خانواده خود صحبت کنید.
•  رفتار دیگران، بهخصوص خانواده، دوستان و همکارانی که واقعاً به شما اهمیت می‌دهند را با روان‌پزشک درمیان بگذارید.
•  فهرستی از تمام داروهایی که مصرف می‌کنید را همراه داشته باشید. این داروها شامل داروهای بدون نسخه، هرگونه ویتامین، مکمل و محصولات گیاهی و هر نوع داروی تجویزی است.
• با در میان گذاشتن موارد فوق با متخصص اعصاب و روان، می‌توانید به او اطلاعات کافی برای تشخیص و درمان ارائه دهید. 

سخن آخر
متخصص اعصاب و روان یا روان‌پزشک، پزشکی است که در تشخیص و درمان اختلالات روانی و عصبی مانند افسردگی، اضطراب، اسکیزوفرنی و اعتیاد تخصص دارد. این متخصصان نقش کلیدی در بهبود کیفیت زندگی بیماران با استفاده از روش‌های دارویی و درمان‌های نوین ایفا می‌کنند. با توجه به تخصص‌های مختلف در روان‌پزشکی، هر بیمار می‌تواند با توجه به نیازهای خاص خود، از درمان مناسب بهره‌مند شود. آگاهی از زمان مناسب برای مراجعه به این متخصصان می‌تواند در پیشگیری و مدیریت بهتر مشکلات روانی کمک‌کننده باشد.

مطلب پیشنهادی: جراحی لاپاراسکوپی

https://www.nhs.uk/mental-health/talking-therapies-medicine-treatments/medicines-and-psychiatry/psychiatry/